Түркияда жашоого уруксат алган ар бир чет элдик дарегин Дарек каттоо системасына (Adres Kayıt Sistemi) каттатышы керек. Дарек боюнча каттоо — жашоого уруксат картаңыздын колуңузга тийиши, узартуу арыздары, расмий кабарламалар жана банк, мектеп сыяктуу күнүмдүк иштер үчүн негизги шарт.
Качан жасалышы керек?
- Уруксатты Түркиянын ичинде алгандар: жашоого уруксат документи колуна тапшырылган күндөн тартып эң кечинде 20 иш күнүнүн ичинде.
- Уруксатты консулдуктан алып келгендер: Түркияга кирген күндөн тартып 20 иш күнүнүн ичинде.
- Гуманитардык жашоого уруксат алгандар: уруксат берилген күндөн тартып 20 иш күнүнүн ичинде.
Кайда жасалат?
Дарек боюнча каттоо сиз жашаган жерге караштуу райондук калкты каттоо башкармалыгында (İlçe Nüfus Müdürlüğü) жасалат. Көп башкармалыктар алдын ала жазылуу менен иштейт; жазылууну Калкты каттоо жана жарандык иштери башкы башкармалыгынын (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü) онлайн жазылуу системасы аркылуу жасасаңыз болот.
Адатта талап кылынган документтер
- Паспорт жана жашоого уруксат картасы (же чет элдиктин идентификациялык номерин көрсөткөн документ)
- Ижарачы болсоңуз — ижара келишими; көп башкармалыктар нотариалдык күбөлөндүрүлгөн келишимди талап кылат
- Үйдүн ээси болсоңуз — менчик укугу тууралуу документ (tapu)
- Ошол дарекке тиешелүү электр, суу же жаратылыш газы үчүн коммуналдык эсеп же абоненттик маалымат
- Жакыныңыздын үйүндө жашасаңыз — үй ээсинин макулдугу; айрым башкармалыктар үй ээсинин да келишин талап кылат
Ижара келишимиңизди күбөлөндүрүү үчүн эң жакын нотариусту Стамбулда нотариус табуу куралыбыз менен таап, Google Maps же Yandex Карталар аркылуу жол көрсөтмө ала аласыз.
Көчкөндө эмне кылуу керек?
- Ошол эле облустун ичинде көчсөңүз: жаңы дарегиңизди дарек каттоо системасына каттатып, 20 иш күнүнүн ичинде облустук миграция башкармалыгына (İl Göç İdaresi Müdürlüğü) билдириңиз. Жаңы жашоого уруксат талап кылынбайт.
- Башка облуска көчсөңүз: көчкөн облусуңузда 20 иш күнүнүн ичинде жаңы жашоого уруксатка арыз беришиңиз керек. Уруксаттын түрү өзгөрбөсө, алымы төлөнгөн мөөнөт үчүн кайра алым алынбайт.
- Паспортуңузду жаңыртсаңыз: өзгөрүүнү 20 иш күнүнүн ичинде облустук миграция башкармалыгына билдириңиз.
Дарек боюнча каттоо жасалбаса эмне болот?
Дарегин билдирүү милдетин аткарбагандарга калкты каттоо мыйзамдарына ылайык административдик айып пул салынышы мүмкүн. Андан да маанилүүсү, катталган дарегиңизде табылбай калсаңыз, бул жашоого уруксатыңызды узартууда жана расмий кабарламаларды алууда олуттуу көйгөйлөргө алып келиши мүмкүн. Иш жүзүндө дарегин билдирбеген же дареги боюнча табылбаган чет элдиктерге системада чектөө коду (tahdit kodu) да коюлушу мүмкүн; сизге карата код бар-жогун билгиңиз келсе, Чектөө кодун текшерүү баракчабызды караңыз.
Көп кетирилүүчү каталар
- Ижара келишимин нотариалдык күбөлөндүрүүсүз алып баруу
- Коммуналдык эсептеги же абоненттик маалыматтагы дарек менен дал келбей калуу
- Үйдүн же батирдин номерин туура эмес жазуу: жашоого уруксат картаңыз туура эмес дарекке барат
- Көчкөндөн кийин билдирүүнү унутуу
Көп берилүүчү суроолор
Дарек боюнча каттоо үчүн канча убактым бар?
Жашоого уруксат документиңиз колуңузга тапшырылган күндөн тартып (уруксатты консулдуктан алган болсоңуз — Түркияга кирген күндөн тартып) 20 иш күнү.
Башка облуска көчсөм, жашоого уруксатым жокко чыгабы?
Өзүнөн-өзү жокко чыкпайт; бирок көчкөн облусуңузда 20 иш күнүнүн ичинде жаңы жашоого уруксатка арыз беришиңиз керек. Уруксаттын түрү өзгөрбөсө, алымы төлөнгөн мөөнөт үчүн кайра алым алынбайт.
Үй ээси ижара келишимин бербесе, эмне кылсам болот?
Көпчүлүк учурда үй ээсинин сиз менен бирге калкты каттоо башкармалыгына келиши же нотариуста макулдук катын (muvafakatname) түзүп бериши маселени чечет. Абалыңызга ылайыктуу жолду бирге аныктай алабыз.
Укуктук негиз: 6458 sayılı YUKK md. 46; YUKK Uygulama Yönetmeliği md. 22/12; 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu; Göç İdaresi Başkanlığı — көп берилүүчү суроолор (жашоого уруксат).
Бул колдонмо жалпы маалымат берүү максатында гана жана юридикалык консультациянын ордун баспайт. Мыйзамдар жана иш жүзүндөгү тартип өзгөрүшү мүмкүн; өз абалыңыз боюнча сөзсүз адиске кайрылыңыз.
