Депортация чечими (sınır dışı etme kararı, элдик тилде «депорт») губернатордук (valilik) тарабынан өз демилгеси менен же Миграция башкармалыгынын (Göç İdaresi) көрсөтмөсү боюнча чыгарылат жана себеби менен кошо сизге, мыйзамдуу өкүлүңүзгө же адвокатыңызга расмий тапшырылат. Адвокатыңыз жок болсо, сизге чечимдин кесепеттери, даттануу жолдору жана мөөнөттөрү тууралуу маалымат берилиши керек. Мындан ары эң маанилүүсү — убакыт.
Кимдерге карата депортация чечими чыгарылышы мүмкүн?
- Виза же визасыз режимдин мөөнөтүнөн 10 күндөн ашык ашып кеткендер же визасы жокко чыгарылгандар
- Жашоого уруксаттын мөөнөтүнөн жүйөлүү себепсиз 10 күндөн ашык ашып кеткендер же жашоого уруксаты жокко чыгарылгандар
- Иштөөгө уруксатсыз иштегени аныкталгандар
- Мыйзамдуу кирүү-чыгуу эрежелерин бузгандар же бузууга аракет кылгандар
- Кирүү, виза же жашоого уруксат жараяндарында чындыкка дал келбеген маалымат же жасалма документ колдонгондор
- Өлкөгө кирүүгө тыюу болгонуна карабай Түркияга келгени аныкталгандар
- Коомдук тартипке, коомдук коопсуздукка же коомдук саламаттыкка коркунуч туудурат деп бааланган адамдар
Депортацияланбай турган адамдар
Жогорудагы абалдардын биринде болсо да, мыйзам айрым адамдарга карата депортация чечимин чыгарууга тыюу салат:
- Жөнөтүлө турган өлкөсүндө өлүм жазасына, кыйноого же адамгерчиликсиз мамилеге кабылуу коркунучу бар экенине олуттуу белгилер болгондор
- Олуттуу ден соолук көйгөйү, жашы же кош бойлуулугу себептүү саякаттоо коркунучтуу деп эсептелгендер
- Өмүргө коркунуч туудурган оорусу боюнча дарылануусу улантылып жатканда, жөнөтүлө турган өлкөсүндө дарылануу мүмкүнчүлүгү жоктор
- Колдоо жараянындагы адам сатуунун курмандыктары жана дарылануусу аяктаганга чейин зомбулуктун курмандыктары
Бул баалоо ар бир адам үчүн өзүнчө жүргүзүлөт. Ошондуктан медициналык корутундулар, үй-бүлөлүк байланыштар жана өз өлкөңүздөгү коркунучтарды көрсөткөн документтер сотто чоң мааниге ээ.
Административдик көзөмөл жана кайтаруу борбору
Качып кетүү же жоголуп кетүү коркунучу бар, кирүү-чыгуу эрежелерин бузган, жасалма документ колдонгон, өзүнө берилген мөөнөттө чыкпаган же коомдук тартипке коркунуч туудурат деп бааланган адамдарга карата административдик көзөмөл (idari gözetim) чечими чыгарылышы мүмкүн. Бул адамдар 48 сааттын ичинде кайтаруу борборуна (geri gönderme merkezi) жеткирилет.
- Көзөмөлдүн мөөнөтү 6 айдан ашпайт; адам кызматташпаган сыяктуу учурларда дагы эң көп 6 айга узартылышы мүмкүн.
- Көзөмөлдү улантуу зарылбы же жокпу — губернатордук тарабынан ай сайын бааланат.
- Административдик көзөмөл чечимине каршы кылмыш иштери боюнча тынчтык сотуна (sulh ceza hâkimliği) кайрылса болот; судья 5 күндүн ичинде чечим чыгарат.
- Көзөмөлдүн ордуна белгилүү бир даректе жашоо, мезгил-мезгили менен келип катталып туруу, кепилдик же электрондук көзөмөл сыяктуу альтернативдүү милдеттер да колдонулушу мүмкүн.
Өлкөдөн чыгууга чакыруу: өз алдыңызча чыгуу
Депортация чечиминде Түркиядан чыгып кетишиңиз үчүн 15 күндөн 30 күнгө чейин мөөнөт берилиши мүмкүн (terke davet); бул учурда акысыз Чыгууга уруксат документи (Çıkış İzin Belgesi) берилет. Качып кетүү коркунучу, жасалма документ же коомдук тартип сыяктуу учурларда бул мөөнөт берилбейт. Мөөнөтүндө чыгып кеткендерге кирүүгө тыюу салынбашы мүмкүн; мөөнөттү өткөрүп жибергендерге болсо административдик айып пул жана узагыраак кирүүгө тыюу салынышы мүмкүн.
Кирүүгө тыюу канча убакытка созулат?
Депортацияланган чет элдиктерге өлкөгө кирүүгө тыюу (giriş yasağı) салынат. Тыюунун мөөнөтү эң көп 5 жыл; коомдук тартипке же коопсуздукка олуттуу коркунуч болсо, дагы эң көп 10 жылга узартылышы мүмкүн. Миграция башкармалыгы тыюуну алып салышы же тыюу күчүндө турганда белгилүү бир мөөнөткө кирүүгө уруксат бериши мүмкүн.
Мүмкүн болгон тыюу мөөнөтүңүздү Депортация / өлкөгө кирүүгө тыюунун мөөнөтүн эсептөө куралы менен, системадагы коддун маанисин Чектөө кодун текшерүү аркылуу биле аласыз.
Алгачкы 7 күндө эмне кылуу керек?
- Расмий кабарламанын нускасын алып, тапшырылган күндү жазып алыңыз.
- Убакыт коротпой адвокат менен жолугуп, ага ишеним кат бериңиз.
- Түркиядагы үй-бүлөлүк байланыштарыңызды, жашаган мөөнөтүңүздү, ден соолугуңуздун абалын жана өз өлкөңүздөгү коркунучтарды көрсөткөн документтерди чогултуңуз.
- Сотко 7 күндүн ичинде кайрылып, бул тууралуу чечимди чыгарган мекемеге да билдириңиз.
- Сот иштин материалдары толукталгандан кийин 15 күндүн ичинде чечим чыгарат; бул чечим акыркы болуп саналат.
Көп берилүүчү суроолор
Депортация чечимине даттануу мөөнөтү канча күн?
Депортация чечимине каршы чечим расмий тапшырылган күндөн тартып 7 күндүн ичинде административдик сотко доо арыз берсе болот.
Сотко кайрылсам, депортацияланамбы?
Сотко кайрылуу мөөнөтүнүн ичинде жана сот иши бүткөнгө чейин, өзүңүздүн макулдугуңуз болмоюнча депортацияланбайсыз. Бирок административдик көзөмөл чечими — өзүнчө чечим; ага каршы кылмыш иштери боюнча тынчтык сотуна кайрылуу керек.
Депортациялангандан кийин Түркияга кайра кире аламбы?
Кирүүгө тыюунун мөөнөтү бүткөндөн кийин кире аласыз. Тыюу күчүндө турганда болсо Миграция башкармалыгы тыюуну алып салышы же белгилүү бир мөөнөткө кирүүңүзгө уруксат бериши мүмкүн; мындай арыздар күчтүү негизди жана документтерди талап кылат.
Укуктук негиз: 6458 sayılı YUKK md. 9, 53, 54, 55, 56, 57, 57/A.
Бул колдонмо жалпы маалымат берүү максатында гана жана юридикалык консультациянын ордун баспайт. Мыйзамдар жана иш жүзүндөгү тартип өзгөрүшү мүмкүн; өз абалыңыз боюнча сөзсүз адиске кайрылыңыз.
